Một chiếc quần jean tốn bao nhiêu nước

Ba nghìn bảy trăm tám mươi mốt lít.

Đó là con số cho một chiếc quần 501, tính trọn vòng đời từ hạt bông tới lúc bỏ đi, theo báo cáo đánh giá vòng đời sản phẩm của Levi Strauss & Co, bản cập nhật năm 2015.

Điều đáng chú ý không nằm ở tổng số. Nó nằm ở chỗ con số ấy phân bổ vào đâu.

Trồng bông chiếm 68%, tức chừng 2.571 lít. Phần lớn là nước tưới cho cây bông, một loại cây cần rất nhiều nước.

Người mặc giặt chiếm 23%, tức chừng 870 lít. Đây là toàn bộ số lần giặt và sấy trong suốt đời chiếc quần.

Dệt, nhuộm và may chiếm phần còn lại, chừng 9%. Đây lại là phần mà nhà máy kiểm soát được nhiều nhất.

Tỉ lệ ấy trái với trực giác của phần lớn người. Người ta hay nghĩ nhà máy nhuộm là chỗ tốn nước nhất, trong khi thực tế nó là phần nhỏ nhất trong ba phần.

Cột giữa là cột duy nhất nằm trong tay bạn, và nó chiếm gần một phần tư.

Giặt thưa hơn là cách hiệu quả nhất. Denim chịu được nhiều lần mặc hơn phần lớn loại vải khác, thường bốn tới sáu lần mới cần giặt, xem quần jean bao lâu giặt một lần.

Phơi thay cho sấy. Máy sấy không dùng nước nhưng nó dùng điện, và trong tính toán vòng đời thì phần đó cũng quy về tác động môi trường.

Giặt nước lạnh. Nó tiết kiệm năng lượng đun nước, và nó cũng giữ màu lâu hơn, xem quần jean bạc màu không đều.

Ba việc ấy đều là việc mình vẫn khuyên vì lý do giữ quần bền. Chúng trùng với lý do môi trường, và đó là chỗ hiếm khi hai mục tiêu cùng chiều.

Mặc chiếc quần lâu hơn.

Toàn bộ 3.781 lít kia đã chi ra rồi, ngay khi chiếc quần rời nhà máy. Mặc nó hai năm hay sáu năm thì con số không đổi, chỉ có số lần bạn phải chi lại nó là đổi.

Nghĩa là mọi thứ kéo dài tuổi thọ chiếc quần đều có giá trị ở đây: xoay vòng nhiều chiếc, vá đũng khi mới sờn, sửa gấu thay vì bỏ.

Xem quần jean bị sờn đũng và bao nhiêu chiếc quần jean là đủ.

Chiếc quần cũ không mặc nữa cũng còn dùng được vào việc khác, xem quần jean cũ đừng vứt.

Bạn sẽ gặp nhiều con số khác nhau cho cùng câu hỏi, từ 3.000 tới 10.000 lít.

Lý do là mỗi bên tính theo phạm vi khác nhau. Có bên chỉ tính khâu sản xuất, có bên tính cả trồng bông, có bên tính cả phần người mặc giặt trong suốt vòng đời.

Con số 3.781 lít ở đầu bài là loại tính trọn vòng đời, và nó áp cho một mã cụ thể của một hãng cụ thể. Chiếc quần khác với loại bông khác, trồng ở vùng khác, sẽ ra số khác.

Nên cách đọc đúng là dùng nó để so tỉ lệ giữa ba phần, đừng dùng nó như một hằng số cho mọi chiếc quần.

Mình không nghĩ bài này nên kết bằng một lời kêu gọi.

Một chiếc quần jean tốn nhiều nước, và biết điều đó cũng không làm ai bỏ mặc quần jean. Cái đáng nói hơn là phần lớn thứ giúp giảm con số ấy lại trùng với thứ giúp chiếc quần bền hơn và tiết kiệm tiền hơn.

Mình cũng muốn nói rõ giới hạn của chính bài này: số liệu tới từ báo cáo của một hãng về sản phẩm của chính họ. Đó là nguồn có ích và được trích dẫn rộng, nhưng nó không phải một nghiên cứu độc lập, và mình chưa tìm được phép đo độc lập nào cho thị trường Việt Nam.

Quần jean tái chế có tốn ít nước hơn không? Có, phần trồng bông giảm đáng kể nếu dùng sợi tái chế. Đổi lại thì sợi tái chế thường ngắn hơn nên vải kém bền hơn một chút.

Bông hữu cơ có tiết kiệm nước hơn không? Không nhất thiết. Bông hữu cơ giảm thuốc trừ sâu và phân bón hoá học, còn lượng nước tưới thì phụ thuộc vùng trồng nhiều hơn phụ thuộc phương pháp canh tác.

Giặt khô có tốn ít nước hơn không? Có nhưng nó dùng dung môi hoá chất, và với denim thì hoàn toàn không cần thiết. Ký hiệu giặt khô nằm ở bài đọc ký hiệu giặt là trên tem.

Mua quần secondhand có tính là tiết kiệm nước không? Có, vì phần lớn con số kia đã chi ra rồi và bạn kéo dài tuổi thọ món đồ đó. Cách chọn nằm ở bài mua quần jean secondhand.

Wash càng nhiều thì càng tốn nước phải không? Đúng với công đoạn wash, và đó là một phần của 9% ở khâu sản xuất. Các kiểu wash nằm ở bài wash jean là gì.

Nếu chỉ nhớ một thứ từ bài này thì nhớ tỉ lệ, đừng nhớ con số tổng: phần lớn nước đã tiêu trước khi chiếc quần tới tay bạn, nên thứ đáng làm nhất là mặc nó lâu hơn.

Jean của POTA STUDIO xem ở straight basic.

Đọc tiếp: Quần jean cũ đừng vứt · Bao nhiêu chiếc quần jean là đủ

*

Ảnh minh hoạ: Budget Bizar · AMOL NAKVE trên Pexels.